Wow hoe knap dat je aan jezelf durft toe te geven dat je eigenlijk te veel achter je scherm zit! Dat is een hele grote stap in verandering en je loopt voor op vele anderen!
Helaas is een gewoonte doorbreken vaak niet makkelijk, want jeetje wat kan een telefoon of laptop verslavend zijn. Niet zo gek, ons brein houdt van snelle prikkels, en online platforms spelen daar slim op in. Maar vergeet niet: jij hebt de keuze. Schermen kunnen ontspanning en plezier geven, maar ze hoeven niet je dag te bepalen. Stel je voor hoeveel energie, tijd en rust je terugkrijgt als jij weer de regie hebt over je schermgebruik!
Het goede nieuws? Je hoeft echt niet je telefoon of laptop gelijk in te leveren. Er zijn manieren om weer grip te krijgen op je schermgebruik én weer ruimte te maken voor wat jij belangrijk vindt.
Hier zijn 6 praktische tips om die balans te vinden.
Tip 1: Check je schermtijd (en wees eerlijk)
Hoeveel uur zit jij écht achter je scherm? Zet je schermtijdtracker aan en laat je verassen (of schrikken). Maak er een persoonlijke challenge van: hoeveel uur kan ik deze week minderen? Nog leuker: daag je huisgenoten, vrienden of familie uit. Wie weet er het meest te besparen? Bedenk samen makkelijke manieren, zoals een telefoonvrije avond. Ik sprak laatst een student die met zijn huisgenoten een wedstrijd deed: wie kon het langst zonder telefoon? Niet geheel onverwachts, dat duurde niet lang, maar leverde wél goede gesprekken en meer bewustzijn op.
Tip 2: Snap je triggers voor schermgebruik
Wat maakt dat jij urenlang blijft scrollen, gamen of bingen? Is het ontspanning, verveling, contact met vrienden, of even ontsnappen aan stress? Als je dat begrijpt, kun je bewuster leren kiezen. Ik heb veel jongeren in therapie gehad die aangaven dat ze gewoon doorgingen met gamen of scrollen, terwijl het eigenlijk niet meer fijn was. Dus check ook even bij jezelf, “wil ik dit nog of doe ik het uit gewoonte of verveling?”. Het apparaat zelf kan ook een trigger zijn, simpelweg omdat ie in het zicht staat. Voor je het weet blijf je doorspelen op je Xbox of Playstation, zeker als je vanuit je bed op je spelcomputer kunt. Bedenk daarom bij al je apparaten: is het handig dat deze hier staat? En bijvoorbeeld ook, is het handig om mijn telefoon mee naar mijn slaapkamer te nemen en wat zou het effect zijn als ik dat een keer niet doe?
Tip 3: Maak haalbare afspraken
Van 6 uur gamen per dag naar 1 uur is meestal onrealistisch. Stel regels voor jezelf die je écht kunt volhouden. Begin klein: bijvoorbeeld een uur minder of geen telefoon tijdens het eten en niet mee je slaapkamer in. Zet een timer op je telefoon en beloon jezelf als het lukt: met iets leuks doen, chillen zonder schuldgevoel, of een kleine traktatie.
Tip 4: Blijf praten – ook over je eigen schermgedrag
Woon je thuis, bespreek schermtijd met je ouders (en leg ook hún gebruik eens onder het vergrootglas😉). Woon je op jezelf, praat erover met vrienden, huisgenoten of medestudenten. Vertel en deel met elkaar wat je lastig vindt en vertel ook grappige of verrassende dingen die je merkt als je aan het minderen bent met schermtijd. Soms ontstaan er nieuwe tradities: van samen sporten tot wandelen zonder telefoon – en ja, dat kan echt leuker zijn dan je denkt!
Tip 5: Vind alternatieven die écht bij je passen
Weet je soms niet meer wat je kunt doen zonder scherm? Je bent zeker niet de enige. Probeer eens iets nieuws of pak een oude hobby weer op: tekenen, muziek maken, sporten, koken, werken of studeren. Houd het laagdrempelig en doe het samen als dat kan. Veel jongeren merken dat een goed gevuld programma automatisch zorgt voor minder schermtijd. Maak het jezelf makkelijk: zorg dat alles wat je nodig hebt binnen handbereik ligt. Haal papier en potloden in huis als je weer wilt tekenen. Schrijf je in bij een sportclub, en nog beter: doe het samen met een vriend(in). Ook een bijbaantje kan wonderen doen: je verdient geld, krijgt structuur, kans op leuke collega’s én voelt je nuttig. In mijn praktijk zie ik dat het vinden van alternatieve activiteiten vaak het meest helpt om schermtijd te verminderen. Een jongere met gameverslaving zei eens tegen mij: “Nu ik een baantje in de zorg heb, voelt gamen weer als een beloning in plaats van een gewoonte. Ik geniet er weer van, omdat ik het écht heb verdiend.”
Tip 6: zoek hulp als het te veel wordt of een verslaving is
Soms lukt het minderen niet omdat er meer achter zit: stress, eenzaamheid, onzekerheid of misschien iets naars wat je hebt meegemaakt. Soms is het al zo ver gekomen dat je leven bijna stil lijkt te liggen en/of is je dag- en nachtritme omgedraaid. Daar hoef je niet alleen mee te dealen. Bij Buiten Gewoon Beter kijk ik, als orthopedagoog gespecialiseerd in schermgebruik en schermverslaving, samen met jou naar wat jij nodig hebt om een échte verandering te maken. We maken een persoonlijk plan om stap voor stap weer rust en grip te krijgen – op een manier die bij je past.
💡 Onthoud: het gaat niet om geen schermen meer, maar om zélf de baas zijn over hoe je je tijd besteedt.